Егер Еуропа теміржолдары үшін аномальды ыстық салыстырмалы түрде жаңа сынақ болса, Орталық Азия елдерінде жоғары температура бұрыннан қалыпты құбылыс саналады. Соған қарамастан, 2026 жылдың жазы аптап ыстыққа бейімделген инфрақұрылымның өзі қосымша қауіпсіздік шараларын қажет ететінін тағы бір мәрте көрсетті.
Қазақстанда оңтүстік өңірлерде ауа температурасы дәстүрлі түрде +40 °C-тан асады, ал рельстердің беткі температурасы бұдан да жоғары болуы мүмкін. Ұлттық теміржол тасымалдаушысы жаз мезгілінде теміржол желісінің жағдайын бақылауды күшейтеді: жолдарды тексеру жиілетіледі, рельстер мен байланыс желілерінің температурасы үздіксіз бақыланады, ал қажет болған жағдайда жүктемесі жоғары учаскелерде пойыздардың жылдамдығына уақытша шектеулер енгізіледі. 2026 жылы негізгі назар жолаушылар тасымалына емес, Қазақстанды Қытаймен, Өзбекстанмен және Каспий өңірі елдерімен байланыстыратын жүк дәліздерінің тұрақты жұмысын қамтамасыз етуге аударылды.
Сонымен қатар халықаралық транзит көлемінің артуы қосымша жүктеме туғызуда. 2026 жылы Қазақстан мен Өзбекстан, ең алдымен, Сарыағаш – Сырдария теміржол учаскесінің өткізу қабілетін арттыру жөнінде келісімге келді. Бұл бағыт Солтүстік – Оңтүстік халықаралық көлік дәлізі мен Қытай бағытына шығатын маңызды көлік желілерінің бірі саналады. Сондықтан аптап ыстыққа байланысты енгізілетін жылдамдық шектеулері жолаушылар пойыздарының қозғалысына ғана емес, контейнерлік және экспорттық жүктердің жеткізілу мерзіміне де әсер етуі мүмкін.
Өзбекстанда жоғары температура жағдайында қауіпсіздік шаралары бірнеше жылдан бері тұрақты түрде қолданылып келеді. Рельстер қатты қызған кезде ұлттық теміржол компаниясы қозғалыс жылдамдығына уақытша шектеулер енгізіп, мұны жолдың деформациясын болдырмау және жолаушылар қауіпсіздігін қамтамасыз ету қажеттілігімен түсіндіреді. Сондай-ақ тасымалдаушы жылдамдықтың төмендеуіне байланысты жол жүру уақыты ұзаруы мүмкін екенін және кейбір пойыздардағы кондиционерлердің жоғары жүктемемен жұмыс істейтінін алдын ала ескертеді.
Әсіресе жоғары жылдамдықты бағыттар аптап ыстыққа сезімтал келеді. Өзбекстан Орталық Азиядағы ең ірі жоғары жылдамдықты теміржол желісіне ие. Оның құрамына Ташкент – Самарқанд – Бұхара және Хиуаға дейін созылған жаңа бағыттар кіреді. Мұндай пойыздар үшін теміржол жолының температуралық талаптарға сәйкестігі аса маңызды болғандықтан, төтенше ыстық кезінде тіпті жаңғыртылған инфрақұрылымда да қозғалыс жылдамдығы уақытша төмендетілуі мүмкін.
Жалпы, Орталық Азия тәжірибесі теміржол инфрақұрылымын экстремалды температураларға бейімдеу уақытша шара емес, күнделікті пайдаланудың ажырамас бөлігіне айналғанын көрсетеді. Рельстердің жағдайын үздіксіз бақылау, заманауи диагностикалық жүйелерді пайдалану және жылдамдық режимін икемді реттеу қозғалыс қауіпсіздігін сақтауға мүмкіндік береді. Алайда мұның салдары ретінде жол жүру уақыты ұзаруы және ең көп жүктелген көлік дәліздерінің өткізу қабілеті төмендеуі мүмкін.