Қозоғистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2026 йил 16 февралдаги № 285 буйруғига кўра, баъзи экспорт ва транзит йўналишларида хорижда рўйхатдан ўтган вагонларни юклаш учун қабул қилишда янги чекловлар жорий этилади.
2026 йил 1 мартдан 31 декабргача қатор чегара ўтказиш пунктлари орқали (МГСП*): Турксиб, Сарияғаш, Оазис, Болашақ, экспорт юкларини очиқ ва қопланган вагонларда қабул қилиш ва ташиш тақиқланади. Бу чеклов АЗ, АРМ, БЧ, РЖД, ЧФМ, ГР, ЛДЗ, ЛТГ, ЭВР рўйхатидан ўтган вагонларга ва экспортга мўлжалланган юкларга тааллуқли.
Шунингдек, УЗБ, ТДЖ, КРГ, ТРК рўйхатидан ўтган очиқ ва қопланган вагонлар орқали Локоть, Кудунда, Петропавловск, Зауралье, Қарталы, Орск-Новый Город, Илецк, Семиглавый Мар, Кигаш, Ақтай-порт (паром), Қурик-порт (паром) МГСП орқали экспорт юкларига ҳам чеклов қўлланади.
Айтиш керакки, Қозоғистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2026 йил 16 февралдаги № 285 буйруғи Қозоғистондаги расмий манбаларда топилмаган. Бу ҳужжатга ҳаволалар фақат Россиянинг профиллик сайтларида мавжуд.
Янги чекловдан ташқари, Қозоғистон 2025 йилда киритилган барча хорижда рўйхатдан ўтган вагонларни қабул қилиш бўйича расмий тақиқни 2026 йил охиригача узайтирди. Қозоғистон Темир Йўллари АК (КТЖ) № 3145 буйруғи 2025 йил 26 декабрда қабул қилинган ва хорижда рўйхатдан ўтган қопланган, очиқ, дон ва цистернали вагонларни (озиқ-овқат, газ ва кимё вагонларидан ташқари) Қозоғистон станцияларида ҳамда асосий МГСП ва портлар орқали экспортга ташишни тақиқлайди (Достик–Алашанькоу, Алтынкөл–Хоргос, Ақтау-порт, Қурик-порт).
№ 285 буйруқдан фарқли ўлароқ, № 3145 буйруғи Қозоғистон расмий сайтларида мавжуд.
Нега чекловлар жорий қилинди?
Расмий сабаб — КТЖ тармоғи ортиқча юкланганлиги ва ҳаракатланувчи таркибда хорижий вагонларнинг улуши катта. Чоралар инфратузилма юкини оптималлаштириш ва халқаро темир йўл ташишини тартибга солишга қаратилган.
Чекловлар бозорга таъсири
Мутахассислар ва бозор иштирокчиларининг баҳосига кўра:
- тақиқлар оқибатида юзлаб юк вагонлари захира йўлларга қўйилди;
- чекловлар темир йўл коридорлари орқали қишлоқ хўжалиги ва саноат юкларини экспорт қилишни қийинлаштиради;
- кечикишлар, бўш вагонлар тўпланиши ва транзит оқимларининг самарадорлиги пасайиши кузатилади;
- юк жўнатувчилар бу чораларнинг логистика ва харажатларга таъсиридан хавотир билдирмоқда.
*МГСП — Давлатлараро йўловчи поездларини топшириш пункти